Ana sayfa Bilim Protez uzuvlarda dokunma hissi oluşturmak artık mümkün!

Protez uzuvlarda dokunma hissi oluşturmak artık mümkün!

PAYLAŞ

Geçmişten günümüze birçok etkileyici protez kol uygulaması gördük. İnsanın tıpkı biyolojik kolunu kullanması gibi düşünceleri ile kontrol ettiği protez kollar da bunlara dahildi. Peki protezler üzerinde yapılan ileri düzey çalışmaların uç noktası ne? Tabi ki insanoğlunun protezler sayesinde dokunuşları hissetmesini sağlamak.

Dokunma duyusunun protez uzuv kullanan kişiler için önemini; kişinin bir cismi ne kadar sertlikte tutacağını kestirememesi gibi bir örnekten anlayabiliriz. Çünkü daha önce yayınlanan haberlere bakacak olursak; bulaşık yıkarken tabaklarını kıran ya da meyve tabağı hazırlarken meyveleri ezen kişilere rastlıyoruz. Tabi bu kişilerin protezleri dokunma hissini yaşatabilen cihazlardan olsaydı; onların da dediği gibi bu kazalar yaşanmaz ve protez kollarını kullanırken dokunma hissi yaşamaktan büyük keyif alırlardı.

Chicago ve Johns Hopkins üniversitelerinden bir grup araştırmacı dokunma duyusu sağlayabilen protezler ile ilgili büyük bir ilerleme kaydettiklerini açıkladılar. Grubun yaptığı deneyler; makakların (bir maymun türü) beyinlerine direkt olarak elektriksel sinyalleri gönderebildiğini gösteriyor. Makak bu sinyalleri ellerinin farklı bölgelerinde dokunma duyusu olarak yorumluyor. Deneylerden biri; makakların beyinlerine gelen sinyalleri ellerinin farklı bölgelerinde çeşitli basınçlarda hissettiğini gösteriyor. Bir diğer deney beyne yollanan sinyallerin, protez kol bir cisme dokunduğunda ya da dokunmayı durdurduğunda ; protezin doğru olarak yeterince hızlı çalışıp çalışmadığını araştırıyor. Görünüş o ki; kesin ve doğru bir sonuç için sinyaller yavaş hareket ediyor. Fakat araştırmacılar bunun üstesinden gelebileceklerini belirtiyor.

Araştırmacı ekip deneylerden elde ettiği bulguları tek bir cihaz üzerinde toplamakta kararlı ve bu uğurda çalışmalarını sürdürüyor. İlk olarak sinyalleri maymun beynine iletebilen deney sonuçlarından bazıları protez parmaklar için kullanıldı. Bir diğer yandan Johns Hopkins üniversitesi 100’den fazla sensöre sahip olan dünyadaki en komplike protez için bir prototip üzerinde çalışıyor.

Chicago-Johns Hopkins ekibinin açıklamalarına göre; maymunların elektriksel sinyal aldıklarında neler hissettiğini bilmek imkansızdı fakat deney serilerinden biri hayvanların elektriksel sinyalleri fiziksel dokunmalara benzer olarak yorumladığını açığa çıkardı.

Öncelikle araştırmacılar makaklara ellerinin içine uygulanan iki basıncı hissettikten sonra sağ veya sola bakmaları gerektiğini öğretti. İlk işaret parmağına baskı daha sonra serçe parmağına baskı uygulandı. Birkaç deneme ile maymunların baskı-bakma oyununu (press-look game) öğrendiklerini tasdik ettikten sonra araştırmacılar maymun beyinlerindeki bazı kısımların uyarılmasını sağladılar. Böylece maymunların ellerinin ve beyinlerinin örtüşen kısımlarını belirlediler. Araştırmacıların testlerine tabi tutulan iki makak %81 oranla doğru yöne baktı.

Bu araştırma bilim adamlarına dokunma hissi etkinleştirilmiş , insanların sezgisel olarak yorumlayabilmeleri için sinyaller gönderen protezleri geliştirmek adına çok yararlı olabilir.

Tabi ki bu bulguların günümüz teknolojisi ile insanlar için yapılan protezlerde kullanılması yıllar sürecek. Şu an için sistem hasar verici, tabiri caizse beyin içerisinde elektrik hatlar gerektiriyor. araştırmacılar bunun güvenli ve bozulmamak üzere dayanıklı olması için birçok şey yapmak zorunda olacak. Hem fikiriz ki kimse uygulama ya da yazılım güncellemeleri için sık sık beyin içine yapılan ziyaretlere maruz kalmak istemez. Ayrıca beyne yollanan elektriksel sinyallerin; insanoğlunun teni üzerinde dokunma duyusunu ne derecede sağlayacağı ve dokunuşları aynen üretip üretemeyeceği açık değil.

Yazıyı sonlandırırken Elektriksel sinyallerin, gerçek dokunuşlara göre daha düşük kararlılığa sahip olabileceğini söylemek yanlış olmayacaktır.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.